Menu

Herdenken of Gedenken?

kerk-ypenburg.jpgDeze week, donderdag 4 mei, zullen we weer stil staan bij de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en van andere oorlogshandelingen, conflicten en vredesmissies waar ons land bij betrokken is (geweest). Het is de Nationale Herdenking zoals die ieder jaar plaatsvindt, op vele plaatsen in ons land en ook daarbuiten.

In de kerk spreken we meestal van het ‘gedenken’ van overledenen of van het lijden van Jezus. Herdenken of gedenken, het lijken eigenlijk dezelfde woorden, maar toch zit er verschil in.  Herdenken is iets of iemand in het verleden weer in herinnering roepen, er weer aan denken. Gedenken is meer, meer dan alleen denken aan en zich herinneren. Gedenken heeft niet alleen met het verleden te maken maar ook met het heden en met de toekomst. Gedenken is het weer in het hier en nu, het heden halen van wat vroeger is gebeurd, op zo’n manier dat het weer een plaats krijgt in ons leven nu. Zo dat het betekenis heeft of krijgt voor ons leven nu en voor de toekomst.

In de Bijbel komt het woord ‘herdenken’ bijna niet voor, maar het woord ‘gedenken’ juist heel veel. Steeds waar het gaat over woorden of daden van God voor het volk, gebeurtenissen of handelingen van het volk die blijvend van betekenis zijn. Bijvoorbeeld het gedenken van het verbond tussen God en de mensen, dat voor altijd is. Of het gedenken van de trouw van God. En zo zijn er nog veel meer voorbeelden te noemen. Bij zijn laatste avondmaal van Jezus met zijn leerlingen breekt Jezus het brood en deelt de wijn met de woorden: ‘Doe dit tot mijn gedachtenis / om mij te gedenken’, en dat doen we dan ook regelmatig in het vieren van het avondmaal of de eucharistie, om zo steeds de betekenis van Jezus’ leven en sterven voor ons in herinnering te roepen en dat niet alleen, ook om daaruit te leven in het heden.

Voor het stilstaan bij de slachtoffers van de oorlog op 4 mei wordt meestal het woord ‘herdenken’ gebruikt. Maar dat zou misschien toch ook het woord ‘gedenken’ kunnen zijn. Gedenken is meer dan niet vergeten en even denken aan. Voor wie iemand verloren heeft aan de dood blijft hij of zij toch eigenlijk altijd deel van je leven, ook als diegene er niet meer is. En dat geldt natuurlijk ook voor de slachtoffers van de oorlog. Bij de herdenking op 4 mei zeggen we ook vaak dat we moeten blijven gedenken ‘opdat het nooit weer gebeurt’, dus ook met het oog op het heden en de toekomst. En daarmee wordt herdenken tot gedenken. Voor hopelijk een goede toekomst van vrede.

Attie Minnema

Submit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn